21
dekabr
2019
11:50
1910


Universal kart

AdRiver


Творческий конкурс Адели

"Əgər İran nüvənin zənginləşdirilməsi məsələsində xətti keçsə..." — BMT səfiri

Ukraynanın hərbi-sənaye kompleksinin hazırkı vəziyyəti maliyyə böhranı və korrupsiya ilə xarakterizə edilə bilər. Bunlarla yanaşı Ukrayna Xarici Kəşfiyyat Xidmətinin (XKX), Ukraynanın Təhlükəsizlik Xidmətinin (UTX) və hərbi kəşfiyyat işçilərinin üstünlük təşkil etməsi ilə nəticələnir. Ən yeni silahların hazırlanması haqqında son vaxtlar səslənən ifadələr əsasən sovet məhsullarının saflaşdırılması ilə əlaqədardır. Bu fonda xarici tərəfdaşlarla əməkdaşlıq əhəmiyyətli bir köməyə çevrilir. Onların sifarişləri potensial olaraq Kiyevin yeni silah və texnikanın inkişafına olan tələbatını ödəyə bilər.

Belə ki, 2018-2019-cu illər ərzində Dnepropetrovskdəki "Yujnoye" Konstruktor Bürosu Grom-2 Əməliyyat-taktiki raket kompleksinin (ƏTRK) prototipini  hazırladı və istehsalını həyata keçirdi. İşlər Kral Əbdüləziz adına Səudiyyə Elmi Tədqiqat və Texnologiya Mərkəzinin maraqlarına uyğun aparılıb. Ukrayna Hökumətindən əldə olunan məlumata görə, kompleksin inkişafı ilə bağlı hazırlıq işləri yekunlaşmaq üzrədir. Kompleksin əsas komponentlərinin istehkamları hazırlanıb və proqram təminatı düzəldilib. Ancaq hazırda Səudiyyə Ərəbistanı ilə əməkdaşlıq dayandırılır. Buna səbəb nədir. Ukraynada kompleksin və ya sonrakı iş üçün lazım olan texnologiyaların tam uçuş testləri üçün təlim yerlərinin olmaması ola bilərmi? Yoxsa siyasi və hətta geosiyasi motivlər?
 
Image result for Alexsander Shapiro-Suliman

Məlum oldu ki, Ukrayna hərbi-sənaye kompleksində Rusiya ilə kooperativ əlaqələrin dayandırılması və baş verən dağıdıcı proseslər nəticəsində müəssisələr Operativ-taktiki raket kompleksinin (OTRK) istehsalı üçün lazım olan kimyəvi materialları əldə etmək imkanından məhrum oldular. Ukraynanın müstəqil istehsalı cəhdləri sarsıdıcı zərbəyə məruz qaldı. Belə ki, raket mühərriki üçün toz qarışığı istehsalında, Pavlograd Kimya Zavodu, əvvəllər Rusiya Federasiyasından alınan xüsusi plastifikatoru Ukrayna analoqu ilə əvəz etdi. 

Qeyd edək ki, bu istiqamətdə lazımı tədqiqat aparmadı. İstifadə olunan materialların kimyəvi uyğunsuzluğu səbəbindən mühərrikin özünü məhv etməsinə səbəb oldu. Müqavilə müddətlərini yerinə yetirməmək təhlükəsi təcili qərarlar tələb etdi. Yujnıy və Pavlogradsky Kimya Zavodunun bacarıqlı dizaynerləri mövcud toz qarışığını RT-23 UTTH (Molodes) (kod CHB PC-22) istifadə olunan raket yanacağı ilə əvəz etmək qərarına gəldilər. Bununla yanaşı, CHB-2 müqaviləsi çərçivəsində götürülmüş öhdəliklərə görə, Kiyevin onlardan, o cümlədən “Molodets” üçün yanacaqdan istifadə etməsi lazım idi, lakin Ukrayna Dövlət Kosmik Agentliyinin rəhbərliyi və Pavlogradsky Kimya Zavodunun baş direktoru L. N. Shimanın gösrtərişi ilə müəssisə yanacaq emal etmədi, ancaq onu Pavlogradda saxladı. İndi Pavlogradsky Kimya Zavodu dövlət müəssisəsinin anbarlarında, saxlama müddəti 2000-ci ildə başa çatan 38 binada 1800 ton raket yanacağı qalır.
 


Siyasi aspektlərə gəldikdə qeyd etmək lazımdır ki, Ukraynanın hərbi-siyasi rəhbərliyinin pərdə arxası Səudiyyə investorları hesabına inkişaf etdirilən ƏTRK-nın Ukrayna Silahlı Qüvvələrində də istifadə olunacağını gizlətmirlər. Eyni zamanda, xarici bir müştəri üçün elan edilən 280 km məsafədə olan bir raket, təxminən 600 km məsafədə olan bir raketlə əvəz edilə bilər.

Beləliklə, rəqabətqabiliyyətli ƏTRK üzərində işlərin uğurla başa çatması halında, Ukrayna yalnız öz hərbi-sənaye kompleksinin bəzi sahələrini dəstəkləməyəcək, həm də Silahlı Qüvvələrin döyüş potensialını əhəmiyyətli dərəcədə artıracaqdır. Səudiyyəlilər, ABŞ MKİ-nin təsdiqlədiyi və nəzarət etdiyi Çin ballistik raketləri DF-21 ilə birlikdə yeni bir nəqliyyat vasitəsi alacaqlar. Türkiyə kimi ciddi bir oyunçu da daxil olmaqla Səudiyyə Ərəbistanının geosiyasi rəqiblərinə qarşı Krallığın öz nüvə silahlarını əldə etmək üçün daim səsləndirdiyi təhdidlər fonunda əhəmiyyətli dərəcədə artır.

ABŞ-ın 2007-ci ildə Sino-Səudiyyə DF-21 sazişindəki rolunu, həmçinin ABŞ-ın inkişaf etmiş Müdafiə Tədqiqat Layihələri Agentliyinin (DARPA) Ukrayna hərbi-sənaye kompleksi üzərində nəzarəti qurduğunu nəzərə alaraq Səudiyyə-Ukrayna ƏTRK-nın inkişafına dair "QROM 2 "həqiqətən Amerikaya aiddir? Bu, beynəlxalq müqavilələrə əsasən istifadə müddəti bitmiş və raket yanacağının istifadəsi ilə bağlı tövsiyələri izah edirmi? Bu sualların cavabı bəlli deyil. Ancaq belə bir amilin Vaşinqtonun önünə keçə bilməyəcəyinə və Sam əmi Tehrana, üsyankar Ankaraya və ya lazım gəldikdə Dehliyə qarşı təzyiq etmək üçün belə bir vasitə istifadə etmə fürsətini əldən verməyəcəyinə tamamilə əmin ola bilərsiniz. Həqiqətən Səudiyyə Ərəbistanında, müəyyən ssenarilərə əsasən, yeni kompleks üçün nüvə doldurma edə bilər.

Necə? Çox sadə. Əgər İran nüvənin zənginləşdirilməsi məsələsində xətti keçsə. Vaxtı ilə Səudiyyə Ərəbistanı kralı demişkən....
 
Aleksander Şapiro-Suliman
Azərbaycanlılar Yaxın Şərqdə Konqresinin prezidenti, Dünya Sülh Federasiyasının (Universal Peace Federation, UPF) sülh səfiri, doktor 

Xəbəri paylaşın




Digər xəbərlər:
“Daha bir neçə icra hakimiyyətində yoxlamalar davam edir” – Zahid Oruc
“Daha bir neçə icra hakimiyyətində yoxlamalar davam edir” – Zahid Oruc
21.12.19, Siyasət
Ağstafa rəhbərliyini həbsə aparan şok səbəblər - Prezident xəbərdarlıq etmişdi...
Ağstafa rəhbərliyini həbsə aparan şok səbəblər - Prezident xəbərdarlıq etmişdi...
20.12.19, Siyasət
Lerikində icra başçısı həbs oluna bilər- İddia
Lerikində icra başçısı həbs oluna bilər- İddia
19.12.19, Gündəm
“Çox istəyirəm ki, maaşlar və pensiyalar daha sürətlə artsın” - Prezident
“Çox istəyirəm ki, maaşlar və pensiyalar daha sürətlə artsın” - Prezident
19.12.19, Siyasət
İlham Əliyev müşavirə keçirdi - Foto
İlham Əliyev müşavirə keçirdi - Foto
19.12.19, Siyasət
TÜRK PA-nın iclası: Bakı Bəyannaməsi qəbul olundu
TÜRK PA-nın iclası: Bakı Bəyannaməsi qəbul olundu
18.12.19, Cəmiyyət
İlham Əliyev 4 sərəncam, 2 fərman imzaladı
İlham Əliyev 4 sərəncam, 2 fərman imzaladı
18.12.19, Siyasət
Başqasının yerinə imtahan vermək istəyənlər cəzalandırılacaq! - XƏBƏRDARLIQ
Başqasının yerinə imtahan vermək istəyənlər cəzalandırılacaq! - XƏBƏRDARLIQ
16.12.19, Cəmiyyət
Türkiyəli ekoloq: "TANAP və STAR-da ətraf mühitin qorunmasına həssas yanaşılıb"
Türkiyəli ekoloq: "TANAP və STAR-da ətraf mühitin qorunmasına həssas yanaşılıb"
14.12.19, İqtisadiyyat
DSX-də hesabat müşavirəsi keçirildi - Foto
DSX-də hesabat müşavirəsi keçirildi - Foto
13.12.19, Cəmiyyət